Divlja trešnja

Trešnja je listopadna drvenasta biljka iz potfamilije Prunoideae, čiji se istoimeni plodovi koriste u ljudskoj ishrani kao voće. Najčešće je visoka oko 20 m. U Evropi se sve ređe može naći u prirodi pa je ova vrsta drveća danas ugrožena. Trešnja je pripitomljena i ima veliki značaj u voćarskoj proizvodnji.

Trešnja može dostići visinu od 30 do 32 metra, a prečnik stabla može biti 50 ili više cm. Kora je svetlo do tamnosmeđa sa karakterističnim horizontalnim linijama, koje vremenom sve više debljaju i na tim mestima se javljaju pukotine. Ispočetka, dok je drvo još mlado, linije se skoro i ne primećuju, da bi s vremenom i kora zadebljala, a linije prelaze u pukotine. Kora može i da se ljušti u horizontalne trake. Listovi su eliptičnog, odnosno više jajastog oblika, na obodu su testerasti, dugi oko 10, a široki oko 5 cm i peraste su nervature. Imaju karakteristične cvenkasto-smeđe žlezde na peteljci, u blizini liske. Cvet je bele boje i nalazi se na dugoj peteljci. Pupovi su elipsoidni i zašiljeni, tamnosmeđe su boje i prekriveni sa više ljuspi. Cvetovi se javljaju u velikom broju i gusto su raspoređeni i grupisani. Karakteristika cele potfamilije, pa i trešnje, je građa cveta, koji ima jedan oplodni listić. U plodniku ima dva semena zametka, od kojih se često samo jedan razvija u seme. Plod je tipična monokarpna koštunica, loptast je i ima tamnocrvenu, ružičastu ili žutu boju. Prečnik mu je oko 1 cm, a u kulturnih sorti može biti krupniji. Plod trešnje je izuzetno mesnat i slatkog je ukusa.

Na Balkanu se javlja u mezofilnim šumama u prirodi. Heliofitna je vrsta i zahteva puno svetlosti na staništu. Uspeva na suvljem, osunčanom zemljištu, ali više joj odgovaraju bogata i umereno vlažna tla.

Trešnja je široko rasprostranjena u srednjem i zapadnom delu Evrope, na Balkanu, Apeninskom i severnom dijelu Pirinejskog poluostrva. Ima je i na Mediteranu, ali se ređe sreće. U najjužnijim delovima Evrope raste na nešto većim nadmorskim visinama. U Aziji se može naći na Kavkazu, Krimu i delovima Male Azije. Trešnja ima veliki značaj kao poljoprivredna biljka, jer je pripitomljena i jedna je od najzastupljenijih biljaka u voćarstvu, zbog svojih ukusnih plodova, koji se koriste u svežem i prerađenom stanju. Danas je veštačkom selekcijom i oplemenjivanjem stvoren veliki broj sorti trešanja koji su vrlo česte voćarske kulture u celom svijetu. Brojni su razlozi: ne zahteva posebnu konstrukciju prilikom uzgoja, nije zahtevna ni u pogledu rezidbe, a otporna je na mnoge bolesti i štetnike. Trešnja je poznata još iz praistorije, kad su za nju znali ljudi iz bronzanog doba, tačnije 2000 godina p. n. e. U 8. veku p. n. e. trešnja je već bila pripitomljena i ljudi su koristili njene plodove. Smatra se da su prve trešnje gajene na teritoriji Male Azije i Grčke. Pored toga što se koriste u ljudskoj ishrani, plodove trešnje jedu i životinje i na taj način doprinose razmnožavanju trešnje u prirodi.